ICONS & MINIATURES, ART GALLERY

Հոգեգալուստ. Ս.Երրորդության երրորդ անձի` Սբ Հոգու իջնելն աշակերտների վրա

Hayk — Tue, 17 Apr 2012 22:23:58 GMT

Հոգեգալուստ

Հոգեգալուստը Եկեղեցու ամենանշանակալից տոներից է և խորհրդանշում է Ս.Երրորդության երրորդ անձի` Ս. Հոգու իջնելն աշակերտների վրա Վերնատանը, Քրիստոսի հարությունից հիսուն օր հետո: Մենք` քրիստոնյաներս, առանց երկմտելու խոստովանում ենք և հավատում Սուրբ Հոգուն` անեղին և կատարյալին, որ խոսեց Օրենքում, Մարգարեների մեջ և Ավետարաններում, որ իջավ Հորդանան, քարոզեց առաքյալների միջոցով և բնակվեց սուրբերի մեջ, ինչպես ասվում է Նիկիական հանգանակում:

«Երբ Պենտեկոստեի օրերը լրացան, բոլորը միասիրտ, միատեղ էին: Եվ հանկարծակի երկնքից հնչեց մի ձայն` և լցրեց ամբողջ այն տունը, ուր նստած էին աշակերտները: Եվ նրանց երևացին բաժանված լեզուներ` նման բոցեղեն լեզուների, որոնք և նստեցին նրանցից յուրաքանչյուրի վրա: Եվ բոլորը լցվեցին Սուրբ Հոգով ու սկսեցին խոսել ուրիշ լեզուներով, ինչպես որ Սուրբ Հոգին նրանց խոսել էր տալիս» (Գործք Բ 1-4): Եվ սքանչելի քարոզը, որ զանազան լեզուներով էր կատարվում, շատերի դարձի պատճառ դարձավ` կազմավորելով Քրիստոսի Սուրբ Եկեղեցին, և այս առումով էլ Հոգեգալստյան օրը համարվում է Քրիստոսի Եկեղեցու ծննդյան օր:

Յոթնարփյան շնորհներով Աստծո խորհրդի, հեզության և զորության, իմաստության և գիտության, երկյուղի և աստվածպաշտության Հոգին է Նա, Ով մեկին տալիս է հայտնություն, մյուսին` իմաստություն, մեկին` գիտության խոսք, մյուսին` պարզ հավատ, բժշկության շնորհ, զորավոր գործերի կարողություն, մարգարեություն, հոգիների զանազանության կամ տարբեր լեզուներով խոսելու շնորհ: Եվ այդ բոլորը մեկ նպատակի` մարդկանց փրկության, դեպի Աստծո թագավորություն առաջնորդելու, մեր երկնավոր Հոր խոստումները և ժառանգությունն ընդունելու համար:

Սուրբ Հոգին էր, որ զորություն տվեց առաքյալներին` Հիսուսի պատվերը կատարելու և Քրիստոսի լույսը տարածելու բոլոր ազգերին (Մատթ. ԻԸ 19), որով էլ ամբողջ աշխարհով սկսվեց ավետարանվել փրկությունը:

Տեխնիկական և տնտեսական առաջընթացի ներկա փուլը գայթակղությամբ և «մարդասիրությամբ» այսօր աշխարհին ստիպում է թողնել բարոյական շատ չափանիշներ: Մարդիկ սկսել են սխալվել «մեղքի հարցում»` այն դիտելով թույլատրելի երևույթ և համակերպվելով մեղքի ժամանակավոր վայելքների մեջ մնալուն:

Մենք փոխել ենք մեղքի գիտակցության չափանիշը, և սա վաղ թե ուշ կբերի մարդ կոչված աստվածաստեղծ ծառի չորացմանը: Եվ այս վիճակի մեջ մնալու հետևանքն է, որ ի վերջո բերում է Քրիստոսին որպես Աստված ու Փրկիչ ընդունելու մերժմանը. այս մասին է վկայում նաև Ավետարանը, որտեղ Հիսուս բացատրում է «մեղքի հարցում» մեր սխալը. «Մեղքի հարցում` որովհետև Ինձ չեն հավատում» (Հոբհ. ԺԶ 9): Մերժումը գալիս է ոչ թե նրանից, որ չգիտենք մեղքի իրական չափանիշը, այլ որովհետև վախենում ենք Լույսից, քանզի չար գործերը լույսով հայտնի են դառնում:

Սուրբ Հոգին է, որ մեզ հանդիմանում է, դարձի գալու ճանապարհը ցույց տալիս, որպեսզի չմնանք ու չհարատևենք «մահվան ստվերի ձորում», այլ դառնանք դեպի մեր Երկնավոր Հայրը, դեպի սրբություն պարգևող Հոգին, դեպի Աստծո Միածին Որդին, Ով Իր սուրբ արյամբ հատուցել է մեր պարտքերը, խաչվել մեզ համար, որպեսզի այդ Խաչով մեզ արդարացնի, այսինքն` պարգևի հավիտենական կյանք:

Իբրև 1700-ամյա քրիստոնյա մի ժողովուրդ, այս օրերին մենք կարիք ունենք նոր Հոգեգալուստի, որը կարող է իրողություն դառնալ, եթե ամբողջապես բացենք մեր սրտերն Աստծո Ավետարանի պատգամի առաջ:

Հարկավոր է Աստվածաշունչը գրադարակային պարզ զարդից վերածել Կյանքի Փարոսի:

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քրիստոնեական Դաստիարակության Կենտրոն

Մ. Մ.

Համբարձման տոն` «Ջանգյուլում»

Hayk — Tue, 17 Apr 2012 22:09:14 GMT

Համբարձում

Սուրբ Հարության տոնից քառասուն օր հետո` հինգշաբթի օրը, մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Համբարձման տոնն է:

Համբարձում նշանակում է բարձրացում: Համբարձումը Հիսուսի` հարություն առած ու փառավորված մարմնով երկինք բարձրանալու և Հայր Աստծո աջ կողմում նստելու հիշատակն է:

Համբարձման պատմությունը շարադրված է Նոր Կտակարանում (Մարկոս, ԺԶ, 19-20, Ղուկաս, ԻԴ, 50-53, Գործք, Ա, 9-11), ըստ որի` Իր հարությունից հետո Հիսուս Քրիստոս քառասուն օրերի ընթացքում հայտնվում է աշակերտներին, վերստին հաստատում Իր հարություն առած լինելը, խոսում Երկնքի արքայության մասին և ուսուցանում, թե ինչպես պետք է քարոզեն Ավետարանը:

Քառասուներորդ օրը Տերն աշակերտների հետ բարձրանում է Ձիթենյաց լեռան գագաթը: Նրանք, մոտենալով, հարցնում են Հիսուսին.

«Տե՛ր, այս ժամանակու՞մ է, որ վերահաստատելու ես Իսրայելի թագավորությունը» (Գործք, Ա 6): Հիսուս պատասխանեց.«Ձեզ տրված չէ իմանալ այն ժամերն ու ժամանակները, որ Հայրը հաստատեց իր իշխանության մեջ. այլ երբ Սուրբ Հոգին իջնի ձեզ վրա, զորություն կառնեք և Ինձ համար վկաներ կլինեք Երուսաղեմում, ամբողջ Հրեաստանում ու Սամարիայում և մինչև երկրի ծայրերը» (Գործք, 7-8):

Երբ նա այս խոսքերն էր ասում, աշակերտները ապշահար նայում էին ու տեսնում, թե ինչպես է երկինք բարձրանում: Եվ մինչ իրենց աչքերը հառած նայում էին Տիրոջ երկինք համբարձվելուն, ահա նրանց երևացին սպիտակ զգեստներով երկու մարդիկ ու ասացին. «Ո՛վ գալիլիացիներ, ինչու՞ եք կանգնած նայում երկնքին. այս Հիսուսը, որ ձեր միջից երկինք բարձրացավ, պիտի գա նույն ձևով, ինչպես տեսաք Նրա երկինք գնալը» ( Գործք, Ա, 11):

Քրիստոս համբարձվեց, որպեսզի երկնավոր հոր առջև բարեխոսի Իր սիրելիների համար: Համբարձվեց, որպեսզի համարձակություն տա հուսալու, որ մենք ևս մարմնով մտնելու ենք հավիտենական կյանք: Նրա խոսքերն են. «Եթե ես չգնամ, Մխիթարիչը (այսինքն`Սուրբ Հոգին ) չի գա ձեզ մոտ» (Հովհ.,ԺԶ, 7): Ուստի Տիրոջ համբարձումը մեզ համար նաև Հոգեգալստյան պարգև էր:

Տիրոջ պատվիրանի համաձայն` Նրա առաքյալներից երկուսը` սբ. Թադեոսն ու Բարթողոմեոսը, եկան Հայաստան և իրենց քարոզությամբ հիմնեցին մեր Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին:

Համբարձման տոնը ժողովրդին հայտնի է նաև «Վիճակ» կամ «Ջանգյուլում» անվանումներով:

«Վիճակը» կապված է Քրիստոսի համբարձումից հետո առաքյալների ու աշակերտների ժողովում, Պետրոս առաքյալի առաջարկով մատնիչ Հուդայի փոխարեն վիճակահանությամբ տասներկուերորդ առաքյալ ընտրելու հետ: Հուդան ինքնասպան էր եղել, և նրա փոխարեն պետք է մեկ ուրիշին ընտրեին: Այդ իրադարձությունը տեղի է ունեցել Համբարձման և Հոգեգալստյան տոների միջև ընկած ժամանակահատվածում:

Համբարձման նախորդ օրը հարսներն ու աղջիկները յոթն աղբյուրից ջուր և դաշտերից ու այգիներից զանազան ծաղիկներ են բերում: Համբարձման օրը ժողովրդական խաղ-սովորության` վիճակահանության օրն է:

Համբարձման այս օրը շատերն ուխտի են գնում Ծաղկեվանք:

Համբարձում կամ «Վիճակ»

Մ.Մ.

ՍՈՒՐԲ ԱՎԵՏՈՒՄ

Hayk — Sat, 07 Apr 2012 09:00:31 GMT

«Ավետել», «ավետիս տալ» նշանակում է բարի լուր հաղորդել:

Մի բարի լուրի, մի մեծ իրադարձության ավետման տոնն է մեր Տիրոջ ու Փրկչի` Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան ավետման տոնը:

Այս ավետիսը ստացավ Սուրբ կույս Մարիամը, երբ 14-ամյա մի օրիորդ էր: Ըստ եկեղեցական ավանդության` Սուրբ կույս Մարիամի ծնողները, իրենց ուխտի համաձայն, երեք տարեկան Մարիամին ընծայել էին Տաճարին: Չափահաս դառնալուց հետո Մարիամը վերադարձել էր ծնողների տուն` Նազարեթ և որոշ ժամանակ անց նշանվել Հովսեփ անունով մի բարեպաշտ ու արդար մարդու հետ:

Երբ արդեն վեցերորդ ամիսն էր, ինչ Աստված Գաբրիել հրեշտակապետի միջոցով ավետել էր, որ Մարիամի ազգական Եղիսաբեթը, որն ամուլ էր, պիտի հղիանա ու մի որդի ծնի (Հովհաննես Մկրտչին), որը Տիրոջ առջևից պիտի գնա` Նրա համար ճանապարհ պատրաստելու դեպի մարդկանց սրտերը, և չորրորդ ամիսն էր, ինչ Սուրբ կույս Մարիամն ապրում էր Հովսեփի տանը, նույն Գաբրիել հրեշտակապետը Աստծո կողմից ուղարկվեց նրա մոտ: Հրեշտակապետի տեսքից և ողջույնից սրբուհին խռովվում է, ապա, երբ ստանում է Հիսուսով իր հղացման ավետիսը, հավատում է և, հարց տալիս, թե ինչպես դա կպատահի, որովհետև ինքը տղամարդ չի ճանաչում: Երբ իմանում է նաև հղացման կերպը, որ դա լինելու է ոչ թե տղամարդուց, այլ Սուրբ Հոգու իջմամբ, այդ ժամանակ է միայն հայտնում իր հոժարությունը և հնազանդությունը Աստծո կամքին «Ահավասիկ ես մնում եմ Տիրոջ աղախինը, թող քո խոսքի համաձայն լինի ինձ»:

Սուրբ կույս Մարիամի ստացած ավետիսով կանայք վերստացան մարդկային ցեղի նախամոր` Եվայի մեղքի պատճառով կորցրածը: Նոր Եվային` Սուրբ կույսին, Աստված ուրախություն ու շնորհ ուղարկեց, որովհետև մեր նախամոր միջոցով աշխարհ մտավ անեծքը, իսկ Սուրբ կույսի միջոցով` Շնորհը և Լույսը, Փրկությունն ու Կյանքը` Հիսուս Քրիստոսը:

Եկեղեցու հայրերը Սուրբ կույս Մարիամին միշտ նմանեցրել են եկեղեցու հետ, որովհետև նրանից ծնվեց Քրիստոս, իսկ եկեղեցու ավազանում ծնվում են քրիստոնյաները. ինչպես Սուրբ կույսը` Աստվածամայրը, Կենդանի հացը լույս աշխարհ բերեց, այնպես էլ եկեղեցին իր զավակներին` քրիստոնյաներին, կենդանի հացն է մատուցում` հաղորդության սեղան բացելով Սուրբ Պատարագի ժամանակ:

Աստվածամոր հեզությունն ու խոնարհությունը բոլոր ժամանակներում մայրության օրինակ է հանդիսացել և այսօր էլ նա լավագույն օրինակն է ոչ միայն մեզ համար, այլ նաև բոլոր ազգերի, ինչպես ավետել էր հրեշտակը: Շնորհընկալ կույսի միջոցով բոլորը շնորհք գտան:

Հայ Առաքելական Եկեղեցին հնուց ի վեր տոնել է Սուրբ Ավետման տոնը ապրիլի 7-ին:

Վերջին տարիներին Ն. Ս. Օ. Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի բարձր տնօրինությամբ Սուրբ Ավետման տոնը հռչակվել է իբրև Մայրության օրհնության օր: Այդ օրը Հայաստանի բոլոր եկեղեցիներում կատարվում է մայրության բերկրանքին սպասող կանանց օրհնության հատուկ կարգ, որպեսզի կանանց մեջ ամենաօրհնյալի`Աստվածամոր բարեխոսությամբ օրհնվեն հայոց ընտանիքները, հավատարիմ մնալով եկեղեցու Սուրբ ավանդությանն ու դավանանքին:

ԿԱՐՄՐԱՆԵՐԿ ՀԱՎԿԻԹ` ԶԱՏԻԿԻ ՁՈՒ

Hayk — Fri, 06 Apr 2012 20:59:15 GMT

Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հոգևոր սովորույթներից է Սուրբ Հարության տոնի նախօրեին ձու ներկելը և միմյանց կարմրաներկ հավկիթ նվիրելը: Տակավին նախաքրիստոնեական շրջանում ձուն եղել է բնության վերազարթոնքի, կյանքի ու արգասավորության խորհրդանշան, ուստի և ներառվել է եկեղեցական ավանդության մեջ և քրիստոնեական բոլոր ժամանակների համար դարձել հարության և հավիտենական կյանքի խորհրդանշան: Այսպես, ձուն խորհրդանիշն է այն վիմափոր գերեզմանի, որտեղից մարդեղացյալ Աստվածորդին հրաշափառապես հարություն առավ, իսկ ըստ սուրբ Գրիգոր Տաթևացու` ձուն <<ողջ աշխարհի օրինակն է, և ինչպես իմաստուններն են ասում, դրսի կեղևը երկնքին է նման, թաղանթը` օդին, սպիտակուցը` ջրին, իսկ դեղնուցն էլ երկիրն է...>>:

Ձուն խորհրդանշում է նաև ադամորդու կյանքի երկու վիճակը` երկրավորն ու երկրայինը. ինչպես ձվի անկենդան պատյանի մեջ ամփոփված է ապագա արարածի սաղմը (որն ինքնին կենդանություն է, սակայն անկատար և արտաքին աշխարհին գրեթե անհաղորդ), նույնպես և ադամորդին, թեև իրական այս աշխարհում է ապրում, սակայն տակավին չի կարող թե մարմնով և թե հոգով հաղորդակցվել Երկնային արքայության քաղցրությանն ու երանությանը (տես ա Կորնթ. 13. 12): Երկրավոր կյանքում մարդն ինչպես աստվածային ճշմարտություններին ու խորհուրդներին, այնպես և հանդերձյալ կյանքի քաղցրությանն ու երանությանը( նաև դառնությանն ու տառապանքին) հաղորդակից է լինում այնքանով, որքանով Տեր Աստված հայտնել է ճանաչելու, իմանալու և փրկության հասնելու համար: Ինչպես ձվից ելած արարածը սկսում է ամբողջական կյանքով ապրել` իր տարատեսակ ընդունակություններն ու ցանկությունները դրսևորելով, նույնպես և աստվածահաճո անձինք Տիրոջ Երկրորդ գալստյամբ, ահեղ ու անաչառ Դատաստանից հետո, կատարյալ, հավիտենական կյանք են մուտք գործելու և այնտեղ, Բարձրյալ Աստծո կամոք, հավիտենական ուսումնառությամբ լուսավորվելու են աստվածգիտությամբ և նորոգված ու փառավոր մարմնով(Փիլիպ. 3. 21), Ամենասուրբ Երրորդության կենդանարար ներկայությամբ վայելելու են Երկնքի արքայության անանց երանությունը:

Զատկական ձուն թանձրացական մի նշան է, որը մեզ հիշեցնում է մեր <<Հավատամքի>> գլխավոր ու էական ճշմարտություններից մեկը` ննջեցյալների հարությունը, որի երաշխիքը մեռելներից հարություն առած Տեր Հիսուս Քրիստոսն է` ննջեցյալների առաջին պտուղը (Ա Կորնթ. 15.20):

Ավանդության համաձայն`Քրիստոսի համբարձումից հետո Մարիամ Մագդաղենացին սուրբ Ավետարանի քարոզչության նպատակով գնացել է Հռոմ, ներկայացել Տիբերիոս կայսերը, նրան կարմրաներկ մի ձու նվիրել և ավետելով <<Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց>>` սկսել է իր քարոզչությունը:

Կարմիր ներկը խորհրդանշում է, որ այս աշխարհը Քրիստոսի արյամբ գնվեց: Խրախուսելի չէ զատկական հավկիթները հեթանոսաբար այլ գույներով ներկելը:

Սխալ է, երբ ձու չի ներկվում այն ընտանիքում, ուր մինչ Սուրբ Զատիկ որևէ մեկը մահացել է կամ ընտանիքի անդամները չեն մասնակցում Հարության ուրախություններին. սա ոչ թե հանգուցյալի նկատմամբ հարգանքի, այլ անգիտության հետևանք է: Քանի որ ձուն հարության, նորոգության ու կյանքի հավերժության խորհրդանշան է, պիտի ներկվի հենց հարազատին հուղարկավորած ընտանիքում` ի նշան ննջեցյալի հոգու անմահության և այն բարի հույսի, որ հարուցյալ Փրկչի ողորմությամբ ու գթությամբ իրենց արյունակից բարեկամը ևս հարություն է առնելու և արժանանալու արդարների հատուցմանը:

Պատրաստեց ` Մ . Մ.

Սուրբ Հարություն

Hayk — Fri, 06 Apr 2012 20:50:19 GMT

Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարությունը

Եկեղեցու մեծագույն տոներից է և արտահայտումն է տնօրինական առաքելության և մարդու փրկագործության նախախնամ խորհրդի:

Աստծո Որդու` խաչի վրա մահվամբ և հարությամբ մարդը վերստին հավիտենական կյանք ունենալու իր կոչմանն արժանացավ:

Քրիստոսի հարությունը մանրամասնորեն նկարագրվում է Ավետարաններում (Մատթեոս 28. 1-8, Մարկոս 16. 1-ճ8, Ղուկաս 24. 1-12, Հովհաննես 20. 1-10): Համառոտ ներկայացնենք այն:

Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունից և մահից հետո` երեկոյան, բարեպաշտ մարդիկ նրա մարմինն իջեցրին խաչից և դրեցին վիմափոր գերեզմանի մեջ, որի մուտքը փակեցին մեծ քարով:

Երեք օր հետո` կիրակի առավոտյան, յուղաբեր կանայք` Մարիամ Մագդաղենացին, Հակոբի մայր Մարիամը և Սողոմեն, գնացին գերեզմանը խնկարկելու, բայց զարմանքով նկատեցին, որ քարայրի մուտքից քարը հեռացված է, իսկ գերեզմանը` թափուր: Մինչ նրանք տարակուսանքով ու զարմանքով այս ու այն կողմ էին նայում, երևում են երկու հրեշտակ` լուսավոր զգեստներով, և ասում.<<Ինչու՞ եք ողջին մեռելների մեջ փնտրում: Այստեղ չէ, այլ հարություն առավ >>:

Հարության լուրը կանայք ավետում են առաքյալներին, որից հետո Հիսուսը երևում է նրանց: Ինչպես վկայում է Պողոս առաքյալը, Հիսուսին տեսնում է ավելի քան հինգ հարյուր հոգի:

ՍՈՒՐԲ ՀԱՐՈՒԹՅԱՆ տոնը հայերիս մեջ կոչվում է նաև ԶԱՏԻԿ:

Զատիկ նշանակում է զատում, բաժանում, հեռացում մեղքերից և իր վերջնական իմաստով` վերադարձ առ Աստված: Զատիկը թե հին և թե Նոր Կտակարաններում համարվում է մեծագույն տոներից մեկը: Այն կապված է ազատագրության և փրկագործության պատմական զույգ իրողությունների հետ:

Առաջինը Հին Կտակարանի այն դրվագն է, երբ հրեաները, Աստծո խնամածությամբ և Մովսեսի առաջնորդությամբ անցնելով Կարմիր ծովը, փրկվեցին եգիպտական գերությունից: Եգիպտական գերությունից ձերբազատվելը խորհրդանշում էր մեղքի և մահվան երկրից դուրս գալը, զատվելը և դեպի Ավետյաց երկիր ճանապարհվելը: Հին Ուխտի Զատիկը նախատիպն ու նախօրինակն էր Հիսուս Քրիստոսի ինքնակամ զոհաբերության: Երկրորդը Քրիստոսի հարությունն է: Աստծո Որդին` իբրև Գառն Աստծո, Իր արյունը թափեց մեղավոր մարդկության համար, խաչվեց և երրորդ օրը հարություն առավ մեռելներից, որպեսզի բոլոր Իրեն հավատացողներին սրբելով մեղքերից` արժանի դարձնի հավիտենական կյանքին:

Եգիպտոսից Իսրայելի դուրս գալը խորհրդանշում է մարմնավոր գերությունից ազատվելը, իսկ այժմ Քրիստոսի հարության զորությամբ մարդկությունը` Նոր Իսրայելը, փրկվում է մեղքի և մահվան տիրակալությունից` խավարից դառնալով դեպի աստվածային լույսը, հավատն ու հավիտենական կյանքը: Այսպիսով` Հին Կտակարանի զատկական գառը օրինակն է Հիսուս Քրիստոսի: Փրկչի խաչելությամբ և հարությամբ հաստատվում է կյանքի ու անմահության գաղափարը: Բոլոր նրանք, ովքեր Քրիստոսին ընդունում են որպես իրենց Փրկիչ և Տեր, մի օր իրենք ևս պիտի հարություն առնեն` Նրա հետ հավիտենապես թագավորելու:

Քրիստոսի հարությունը դարձավ քրիստոնեական հավատքի և վարդապետության հիմքը:

Այսօր Քրիստոսը, հարություն առնելով մեռելներից, Իր հետ հարություն տվեց նաև մեր` մեղքերի ու մահվան մեջ ընկած բնությանը: Այսօր Քրիստոսը խորտակեց մահն ու խափանեց ապականությունը` ըստ Ավետարանի.<<ՈՒ՞ր է մա՛հ, քո հաղթությունը, ու՞ր է դժո՛խք, քո խայթոցը>> (Ա Կորնթ. 15. 55):

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն

Պատրաստեց ` Մ . Մ.

ՃՐԱԳԱԼՈՒՅՑԻ ԸՆԹՐԻՔԻ ՈՒՏԵՍՏՆԵՐ

Hayk — Fri, 06 Apr 2012 20:30:36 GMT

Ճրագալույցի Խթման ընթրիք

Ավագ Շաբաթ օրը` կեսօրին, անհրաժեշտ է նախապատրաստվել Ճրագալույցի Խթման ընթրիքին` նավակատիքին, որով մեղմացվում է Մեծ Պահքի պահեցողության շրջանը: Նավակատիքի համար, ըստ մեր Սուրբ Եկեղեցու կանոնների, սահմանված են հետևյալ կերակրատեսակները` կարմրաներկ հավկիթներ և ձվեղեն, ձուկ և ձկնեղեն, կթեղեն (կենդանուց կթված, ստացված )` կաթ, մածուն, թան, կաթնաշոռ, թթվասեր, պանիր, կարագ ու յուղ, ինչպես նաև կանաչեղեն: Ժամանակի ընթացքում զատկական նավակատիքի կերակրատեսակ է դարձել նաև չամիչով փլավը: Նավակատիքին, ըստ հետսամուտ սովորույթի, արտոնելի է նաև զվարթացուցիչ ըմպելիքի` գինու և հյութերի չափավոր վայելումը:

Քանի որ Ճրագալույցի նավակատիքի առանցքը կարմրաներկ հավկիթն է, ուստի շատ ցանկալի է, որ հավատացյալ հայորդիները զատկական Ճրագալույցի Սոււրբ Պատարագին մասնակցեն` իրենց հետ կարմրաներկ հավկիթներ բերելով եկեղեցի, որպեսզի սրբազան խորհրդակատարությամբ քահանա հայրերի կողմից օրհնվեն և հետո միայն ճաշակվեն:

Քրիստոսը Հարություն առավ մեռելներից,

Իր մահվամբ մահը խորտակեց

Եվ իր Հարությամբ մեզ կյանք պարգևեց,

Նրան փառք հավիտյանս. ամեն:

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն

Ավագ Շաբաթ

Hayk — Fri, 06 Apr 2012 19:52:12 GMT

Այս օրը պատկերն ու օրինակն է արարչության յոթերորդ օրվա

Աստված հանգստացավ իր բոլոր գործերից: Աստված վեց օրում արարեց ժամանակավոր ու ապականության ենթակա աշխարհը, իսկ յոթերորդ օրը` սրբերի հանգիստը: Անցած օրերն Աստված պատվեց արարչությամբ ու սրբությամբ:

Վեցերորդ ժամանակաշրջանում Փրկիչը եկավ կամավորապես չարչարվելու: Այս մեծախորհուրդ Շաբաթ օրը հիշատակվում են Տիրոջ թաղումը և հանգիստը գերեզմանում (Մատթ. 27. 57-61): Այս օրը Հիսուսը մարդկանց հոգիների չարչարանքների տունը` դժոխքը, ավերեց և բացեց հանգստյան տունը` Դրախտը:

Իսկ յոթերորդ ժամանակաշրջանի հասնելուն պես Տերը կրկին պիտի գա և արդարներին շնորհի աշխարհի սկզբից նրանց համար պատրաստված արքայությունը` հավիտենական հանգիստը:

Թեև Տիրոջ թաղման հիշատակի օրը Ավագ Շաբաթն է, սակայն թաղման գլխավոր արարողակարգը կատարվում է Ավագ Ուրբաթ երեկոյան:

Իսկ Ավագ Շաբաթ օրվա երեկոյան կատարվում է սուրբ Զատկի Ճրագալույցի արարողությունը` այսպիսով եզրափակելով Տիրոջ չարչարանքների Շաբաթը և ավետելով Նրա հարությունը մեռելներից:

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն

Ավագ ՈՒրբաթ

Hayk — Fri, 06 Apr 2012 06:06:53 GMT

Ավագ ՈՒրբաթը խորհրդանշում է արարչության վեցերորդ օրը

Աստված հողից արարեց Ադամին, Իր պատկերով ու նմանությամբ, իսկ հետո նրա կողից ստեղծեց Եվային և նրանց դրեց Դրախտում: Ուրբաթ օրը Ադամն ու Եվան կերան արգելված պտուղը, մերկացան փառքից, և Տերն անեծքով պատժելով մարդուն` արտաքսեց Դրախտից:

Վեցերորդ ժամանակաշրջանում Աստված սուրբ Կույսի անարատ արգանդում դարձավ կատարյալ Մարդ` հոգով, մտքով, ու մարմնով, որպեսզի կատարի տնօրինական գործերը: Ավագ ՈՒրբաթ օրը, ինչպես արդեն նշվեց, Տերը Հուդայի մատնությամբ ձերբակալվեց, ծեծի ու ծաղրի ենթարկվեց և ապա, Իր վրա վերցնելով Ադամի անեծքն ու դատապարտությունը, խաչի վրա մեռնելով, բացեց Իր կողը, և կողից բխած ջրով լվաց մարդու մեղքերը, իսկ բխած արյամբ մեզ գնեց չարի ծառայությունից (Մատթ. 26.47-27.56): Եվ ինչպես Ադամի կողից ստեղծվեց նրա կինը` Եվան, այդպես էլ Տիրոջ կողից եղավ Նրա հարսը` Եկեղեցին: Այսօր թեպետ ուրախություն է հոգիների համար, քանի որ Քրիստոսի չարչարանքներով մեր հոգիներն ազատվեցին դժոխքից, սակայն մարմնապես սուգ է ու տրտմություն:

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հոգևոր սովորույթներից է Ավագ ՈՒրբաթ օրը, ի հիշատակ վիմափոր նոր գերեզմանում Խաչյալ Փրկչի թաղման, ծաղիկներով ու մշտադալար ծառերի ոստերով խորհրդանշական գերեզմանի պատրաստումը: Ավագ ՈՒրբաթ օրվա առավոտից մինչև Ավագ Շաբաթ օրվա կեսօրը խորհրդանշական գերեզմանը դրվում է եկեղեցու ատյանում` Սուրբ խորանի առջև:

Ծաղկյալ գերեզմանի մեջ զետեղվում է սպիտակ կտավով փաթաթված, օրհնված ու օծված մի խաչ` որպես պատանքված ու գերեզմանված Տեր Հիսուս Քրիստոսի խորհրդանիշ (Մատթ. 27. 59, Մարկ. 15. 46, Ղուկ. 23. 53, Հովհ. 19. 40), իսկ տաճարանման գերեզմանին դրվում են երկու հատ վառվող մոմ, որոնք խորհրդանշում են ավետարար սպիտակազգեստ հրեշտակների:

Ավագ ՈՒրբաթ` երեկոյան ժամերգությունից հետո` նախատոնակին, ի հիշատակ մեր Տիրոջ թաղման` խորհրդանշական գերեզմանը հանդիսավոր թափորով եկեղեցուց դուրս է հանվում և «Պարգևատուն ամենեցուն» օրհնության շարականի երգեցողությամբ պտտեցվում տաճարի շուրջ: Այնուհետև կրկին բերվում Է եկեղեցի և դրվում ատյանում:

Ավագ Շաբաթվա կեսօրից հետո եկեղեցականները քանդում են ծաղկահյուս գերեզմանը և հավատացյալներին բաժանում աստվածային օրհնությամբ նվիրականացված ծաղիկներն ու ոստերը (որոնք հավատացյալները տուն են տանում և Ծաղկազարդի տոնին օրհնված ուռենու ճյուղերի հետ բարեպաշտությամբ պահում մինչև հաջորդ տարվա Ավագ ՈՒրբաթ օրը):

Մշտադալար շիվերը խորհրդանիշ են նաև համբերության. որը նույնպես մարդուն նմանեցնում է Արարչին, ով երկայնամիտ է ու համբերատար, և Իր աստվածային համբերությամբ մարդկանց հոգիներն է շահում Երկնային արքայության համար:

Ծաղիկներն ու մշտադալար ոստերը խորհրդանիշ են նաև մեր հավատքի, հույսի, սիրո ու հավատաբուխ գործերի, որոնք էլ յուրաքանչյուր քրիստոնյայի` հավիտենական երանելի կյանքի համար հարություն առնելու բուն միջոցներն են: Մկրտությամբ քրիստոնյայի հոգում ծաղկում են աստվածային առաքինություններ հավատքը, հույսը և սերը, որոնք էլ սկիզբն են բոլոր առաքինությունների:

Քանի որ մեր Տիրոջ գերեզմանը գտնվում էր պարտեզի մեջ(Հովհ. 19. 41), իսկ պարտեզը լի է զանազան անուշահոտ ու երփներանգ ծաղիկներով, ինչպես Ադամի դրախտը` Եդեմական պարտեզը, ուստիև Տիրոջ ծաղկազարդ գերեզմանն էլ խորհրդանիշ է ադամական այգու:

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն

Ավագ Հինգշաբթի

Hayk — Tue, 03 Apr 2012 20:40:27 GMT

Արարիչը ստեղծեց ձկներին ու թռչուններին...

Ավագ Հինգշաբթի օրը պատկերն է արարչության հինգերորդ օրվա, երբ Արարիչը ստեղծեց ձկներին ու թռչուններին:

Այս օրն ունի նաև հինգերորդ ժամանակաշրջանի խորհուրդը, երբ Իսրայելի զավակները կերան զատկական գառը, մկրտվեցին ամպի ու ծովի մեջ, անապատում կերան երկնքից իջած մանանան և ըմպեցին վիմաբուխ աղբյուրից (Ելք ԺԲ, ԺԶ, ԺԷ):

Ավագ Հինգշաբթի օրը Տերը գալիս է Վերնատուն, որը Եկեղեցու օրինակն է, այնտեղ ուտում է զատկական գառը, լվանում է Իր աշակերտների ոտքերը (սրա հիշատակն ենք նշում եկեղեցում այս օրը կատարվող Ոտնլվա արարողությամբ, որի վերջում հավատացյալներին օրհնված յուղ է բաժանվում հիվանդությունների պարագային գործածության համար), նրանց հաղորդ դարձնում Իր մարմնին ու արյանը` այսպիսով հաստատելով Սուրբ Պատարագի խորհուրդը, իսկ գիշերը ելնում է Ձիթենյաց լեռը, Իր Աստվածային գլուխը գետին խոնարհելով` աղոթում Հորը և ապա ձերբակալվում (Մատթ. ԻԶ-17-46):

Տերը նախ լվաց աշակերտների ոտքերը, ապա տվեց Իր Մարմինն ու արյունը` կամենալով նախ սրբել նրանց ադամական մեղքից և հետո տալ Սուրբ Խորհուրդը:

Ավագ Հինգշաբթի օրը, երբ Տերը Վերնատանը նստեց Իր աշակերտների հետ, խորհրդանշում է Քրիստոսի` Իր փառքի աթոռին նստելն Իր տասներկու աշակերտների հետ:

Ավագ Հինգշաբթի երեկոյան եկեղեցիներում կատարվում է նաև Խավարման արարողությունը, որն արդեն վերաբերում է Ավագ Ուրբաթի խորհրդին` Տիրոջ ձերբակալությանը, չարչարանքներին, խաչելությանն ու մահվանը և Խավարում է կոչվում այն պատճառով, որ Հիսուսի խաչելության ժամանակ արևը կեսօրին խավարեց մինչև ժամը երեքը, երբ Հիսուսը հոգին ավանդեց (Մատթ. ԻԷ 45-50):

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն

Ավագ Չորեքշաբթի

Hayk — Tue, 03 Apr 2012 20:33:06 GMT

Հիշատակներ

Ավագ Չորեքշաբթի օրը հիշատակն է արարչության չորրորդ օրվա, երբ Աստված լուսատուներ դրեց երկնքի հաստատության ներսում և դրանով տվեց Արդարության Արեգակի` Քրիստոսի ծննդյան ավետիսը:

Ավագ չորեքշաբթին նաև պատկերն է չորրորդ ժամանակաշրջանի, երբ Աբրահամը ստացավ Իսահակի ծննդյան ավետիսը (Ծննդ. ԺԸ), հրեաները Եգիպտոսից դուրս եկան (ԺԲ-ԺԴ), Վկայության խորանը պատրաստվեց (Ելք ԻԵ-ԻԷ), և Իսրայելի որդիներն Ավետյաց երկիր փոխադրվեցին (Հեսու Ա-ԺԹ):

Ավագ չորեքշաբթի օրը հիշատակն է նաև Տիրոջ մատնության, որ կատարվեց Նրա աշակերտ Հուդայի կողմից` քահանայապետներից ստացած 30 արծաթի դիմաց (Մատթ. ԻԶ 14-16):

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի Քարոզչական Կենտրոն